از مدیریت بحران در کتابخانه های اَوَز چه خبر؟

فریناز تورانی(مسئول کتابخانه صفیه خضری): از زمانی که کتابخانه ها به وجود آمده اند در ذهن مخاطبان و مراجعه کنندگان؛ کتابخانه محل فراهم آوردن کتاب بوده است. مکانی که مراجعه کنندگان بنا به سلایق مختلف کتاب ها را به امانت می برده و یا آنجا مطالعه می کرده اند و یک کتابدار وظایف خود رامحدود به امانت کتاب و شناخت رده ها کرده و همیشه منتظر یک مخاطب برای ارائه ی کتاب بوده است.
اما امروزه به غیر از جایگاهی که علم اطلاعات و دانش شناسی به کتابدار در عرصه فرهنگی و هنری داده است بحران های اجتماعی نیز، نیاز به آموزش در شرایط خاص را برای مسئولین و کتابداران کتابخانه ها بیش از پیش آشکار کرده است.
امکانات کتابخانه های شهرما که به حق شهر خلاق در حوزه کتابخوانی معرفی شده است، نشان داده که می توان در زمان بحران هایی همچون سیل ، زلزله، کرونا و… برای تحول جامعه و آگاه سازی و فعالیت های فرهنگی قدم پیش گذاشت.

هرچند که چنین فعالیت هایی برای کتابخانه ها تعریف نشده و در سرفصل هیچکدام از کتاب های علم اطلاعات و دانش شناسی آورده نشده است، چون ما برای اینگونه بحران ها هیچگاه سیاست های مدوّنی را برنامه ریزی نکرده ایم (علاج واقعه قبل از وقوع)
ولی حرکت خودجوش کتابداران و مسئولان شهری ما در حوزه ی کتابخوانی قابل تقدیر است.
ایجاد فایل های قصه گویی، برگزاری مسابقات نقاشی ،معرفی کتاب، خاطرات نویسی از دوره ی بحران کرونا، فیلم های تصویری و ایجاد فضای نقد کتاب،کتابخانه های سطح شهر را به پایگاه های اجتماعی فرهنگی برای ارائه ی انواع خدمات اجتماعی و اطلاعاتی در زمینه ی کتابخوانی به اقشار مختلف جامعه به خصوص کودکان و نوجوانان تبدیل کرده است.
امروزه نقش کتابخانه های ما پررنگ تر دیده می شود.وقتی حضور فیزیکی کارآیی فرد را از دست دادند ما از طریق فضای مجازی وارد عمل شده ایم تا اطلاعات مفید و مناسب همراه با سرگرمی در اختیار مخاطبی قرار دهیم که بیش از پیش به کتابخوانی روی آورده است.کرونا به ما یاد داد که چشم انداز یک جامعه ی بحران زده را از نظر بگذرانیم و تهیه نسخه های پشتیبان از منابع اطلاعاتی و کتابهای کتابخانه برای استفاده در فضای مجازی بسیار لازم می نماید.

بازخورد های مناسب در این برهه قابل تقدیر است و امیدواریم که نقش کتابخانه ها برای بهزیستی، بعد از این بحران نیز به صورت پررنگ تر و موثرتر دیده شود .بی دلیل نیست که پژوهشگران کتابدار آمریکایی در یک تحقیق نقش کتابخانه ها را اینگونه برشمرده اند:
مرکز فعالیت های اجتماعی
مرکز اطلاع رسانی جامعه
دسترسی به منابع عامه پسند
کتابخانه مرجع
مرکز تحقیق و پژوهش و….

فرقی نمی کند که در یک بحران اجتماعی کجا ایستاده ایم؛ ماباید باهم اثرات منفی یک واقعه را به حداقل برسانیم.