گروه‌های مجازی و ضرورت حفظ حریم‌ها و حرمت‌ها

ابراهیم احمدی/ سرمقاله پیام اوز: با پیشرفت تکنولوژی به‌ویژه تکنولوژیِ نرم‌افزارهای موبایلی، شاهد گسترش و تنوع گروه‌های مجازی در کشور و منطقه هستیم. گروه‌های مجازی می‌توانند در اطلاع‌رسانی، تبادل دیدگاه‌ها و رسیدن به اهداف مشترک مؤثر باشند، اما اگر اشتباهاتی که در تلقی از این گروه‌ها در اذهان وجود دارد ادامه یابد،می‌تواندحریم‌ها را درهم شکسته و حرمت‌ها را زیر سؤال ببرد.

یکی از موضوعاتی که مطرح است،این‌که خودآگاه یا ناخودآگاه نه‌تنها شهروندان بلکه برخی مسئولین،«سازمان‌های مردم‌نهاد» را با «گروه‌های مجازی» اشتباه فرض کرده‌اند.

یک سازمان مردم‌نهاد،دارای شخصیت حقوقی مستقل، غیردولتی، غیرانتفاعی و غیرسیاسی است که برای انجام فعالیت داوطلبانه با گرایش‌های فرهنگی،سیاسی، اجتماعی، مذهبی، بشردوستانه و بر اساس قانونمندی و اساسنامۀ مدوّن، رعایت چهارچوب قوانین موضوعۀ کشور و مُفاد آیین‌نامۀ اجرایی آن فعالیت می‌کند. سازمان‌های مردم‌نهادی که دارای گسترۀ فعالیت در سطح یک محله یا شهرستان خاص هستند،علاوه بر معرفی هیئت‌مؤسس،باید مراحل ثبت و تأسیس را از طریق فرمانداری مربوطه، و سازمان‌هایی که دارای گسترۀ فعالیت در سطح استان هستند، از طریق دفتر امور اجتماعی استانداری دنبال نمایند.

هیچ‌کدام ازموارد یادشدۀ بالا در گروه‌های مجازی اجرا نمی‌شود، اما این گروه‌ها خود را جایگزین سازمان‌های مردم‌نهادمی‌دانند. به عبارت دیگر،نه‌تنها مراحل ثبت و اخذ مجوز صورت نگرفته، بلکه اصل پاسخگویی و مسئول پاسخگو مشخص نیست، اما خود را مُجاز به ورود در هر عرصه‌ای می‌دانند.

برخی دیگر، گروه مَجازی رابه‌مثابۀ رسانه تلقی می‌کنند. مدیران رسانه‌های نوشتاری و مجازی نیز باید پس از ثبت درخواست خود، ماه‌ها منتظر بررسی درخواست در هیئت نظارت بر مطبوعات -که متشکل از نمایندگان قوای مقننه و دیگر مسئولین هستند- و صدور مجوز باشند. پس از صدور مجوز،مدیرمسئول و نویسنده براساس قانون مطبوعات، در برابر نوشته‌های خود پاسخگو هستند.

متأسفانه دیده می‌شودگروه‌های مجازی بدون داشتن مجوز و صلاحیت فنی و سابقۀ لازم،اقدام به انتشار اخبار و سایر مواردی که در حیطۀ رسانه است،می‌کنند و نه‌تنها برخی نوشته‌ها و غلط‌های املایی، نگارشی و محتواییِ موجود، اعتبار اخبار و اطلاعات را زیر سؤال می‌برند، بلکه در مقابل شایعات، تهمت‌ها، افتراها و توهین‌ها نیز به کسی پاسخگو نیستند. پخش شایعه‌ای مانند پلمب شدن دفتر نشریۀ”پیام اوز” یکی از شایعات هدفمند این دوستان است؛ درصورتی‌که نشریۀ پیام اوز پس از این شایعات هم منتشرشده و اکنون نیز در دسترس خوانندگان است. علاوه بر این، بسیاری از افراد بدون سابقۀ فعالیت مطبوعاتی برای رسانه‌ها نیز تعیین تکلیف می‌کنند.

خودنمایی و خودمطرح‌کردن و رقابت‌هایی که دراین زمینه وجود دارد، از دیگر کارکردهای منفی گروه‌های مجازی است. بعضاًگروه‌ها خواسته یا ناخواسته به تریبونی برای جناحی خاص تبدیل شده و برای تخریب جناح مقابل از هر حربه‌ای استفاده می‌کنند.هرگروه می‌خواهد اقدامات انجام‌شده را به نام خود تمام کند. مطالب منتشرشده و رقابت گروه‌های مجازی شهر اوز دربارۀنسبت دادن بازدید اخیر مسئولین از دوراهی کوره به خود، و زیر سؤال بردن همدیگر، مصداقی براین مدعاست.

دکتر بنایی جهرمی؛ استاد فلسفۀ غرب در همایش «مبانی نظری نقد» موضوعی مطرح کردند که باید بیشتربه آن بیندیشیم. ایشان گفت: «در دنیای امروز احساس مسئولیت و هیاهو زیاد شده و هرکس حتی بدون داشتن تخصص، در عرصه‌های مختلف خود را مُجاز به اظهارنظر و تصمیم‌گیری می‌داند.» ایشان، ظهور داعش را نیز ناشی از این احساس مسئولیت می‌دانستند.

پرسشی نیز که اکنون در جامعۀ ما مطرح است، همین است که احساس مسئولیت را چگونه بروز بدهیم تا به هیاهو تبدیل نشود،و جایگاه ما در تصمیم‌گیری‌ها کجاست؟

این نوشتار، با تشکیل و فعالیت گروه‌های مجازی مخالفتی ندارد، اما بر ضرورت حفظ حرمت اشخاص که دین اسلام بر آن تأکید دارد، تخصصی عمل کردن گروه‌ها، داشتن آیین‌نامه و مرامنامه و پایبندی به آن از یک‌سو، و پاسخگویی نویسندگان و مسئولین گروه‌های مجازی و جلوگیری از انتشار مطالب کذب و خلاف واقعیت، تهمت، افترا و توهین به دیگران اصرار می‌ورزد. گروه‌های مجازی باید بتوانند به انسجام درونی و تحقق اهداف مشترک منجر شوند،و این موضوع، بدون تخصصی عمل کردن گروه‌ها و لحاظ نمودن جایگاه افراد در اظهارنظرهای مجازی، محقق نمی‌شود.