وقتی دانسته یا ندانسته خود زنی می کنیم

ابراهیم احمدی: در سال ۹۷ یزد به عنوان پنجمین پایتخت کتاب ایران معرفی شد  و در سال جاری جشنواره معرفی پایتخت کتاب ایران وارد ششمین سال فعالیت خود می شود. تاکنون شهرهای اهواز، نیشابور، بوشهر، کاشان و یزد به عنوان پایتخت کتاب ایران معرفی شده اند.

اوز نیز از سال ۹۵ در ۳ دوره متوالی در این جشنواره شرکت کرده است که در سال ۹۵ که برای اولین بار شرکت کرد توانست بین ۱۰۳ شهر شرکت کننده بعد از بوشهر به مقام دوم و عنوان اولین شهر خلاق در زمینه کتاب و کتابخوانی دست یابد. در سال های ۹۶ و ۹۷ هم به مرحله  پایانی راه یافت و لوح تقدیر و عنوان شهر فعال کشور در عرصه کتابخوانی را نیزبه خود اختصاص داد.

برای شرکت در این طرح جمعی از علاقه مندان به عرصه کتاب و کتابخوانی با همکاری شهرداری و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اوز برنامه ها و فعالیت هایی که در زمینه کتاب و کتابخوانی در شهر ارائه شده مستند کرده و به دبیرخانه مرکزی ارسال می کنند و پس از ارزیابی داوران و کارشناسان نتایج اعلام می گردد. علاوه بر رقابت در ترویج کتابخوانی، معرفی برنامه ها و طرح های برتر در این عرصه ، دریافت بن کتاب که تاکنون بالغ بر ۵۰ میلیون تومان به اوز اختصاص یافته، مطرح شدن اوز به عنوان یکی از شهرهای فعال در این عرصه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کشور و اداره کل استان ، داشتن نماینده در شبکه دوستدار کتاب کشور و… را می توان از مزایای شرکت اوز در این جشنواره دانست.

شرکت در این جشنواره با کمترین هزینه صورت گرفته و بخش عمده آن نیز با پیگیری های اعضای دبیرخانه و همت نیک اندیشان تامین شده است. در سال ۹۵ حدود یک و نیم ملیون تومان، در سال ۹۷ حدود ۶ میلیون تومان و در سال ۹۷ با هزینه هایی که برای تجهیز دبیرخانه و خرید کتاب انجام گرفت حدود ۱۲ میلیون تومان هزینه شده است.

 اما از سال ۹۷ زمزمه هایی در مخالفت با شرکت اوز در این برنامه به ویژه در فضای مجازی شنیده می شد. باید به تنوع سلایق احترام گذاشت و  انتظار نمی رود همه مثل هم بیاندیشند اما به دلیل این که ارسال پیام در فضای مجازی در این گونه موارد کارساز نیست و نیاز به بررسی کارشناسانه دلایل است بارها  از مخالفین درخواست گفت و گو و مناظره حضوری شد اما پاسخی مبنی بر موافقت و معرفی طرف مقابل داده نشد.

با بررسی مخالفت های پراکنده به نظر می رسد آنان ۲ موضوع را بیشتر مد نظر داشتند. یکی بازماندن از توسعه اقتصادی و عمرانی به علت پرداختن به موضوعات فرهنگی از جمله کتابخوانی و دیگری این که چرا سایر شهرهای به ویژه شهرهای همجوار کمتر در این عرصه ورود پیدا کرده اما اوز ۳ سال است درگیر این موضوع است.

در پاسخ به موضوع اول بارها اشاره شده است که  پیش نیاز توسعه متوازن ورود و فعالیت در همه عرصه ها ازجمله عرصه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، فرهنگی و… است. اگر در عرصه ای فعالیت ها کند است نباید فعالین سایر عرصه ها را سرزنش کرد تا آنان از فعالیت بازایستند که فعالین دیگر عرصه ها به آنان برسند. با نیش و کنایه ها و انرژی منفی که در سال گذشته داده شد بعید است کسانی که در سالیان گذشته در این عرصه فعال بودند در سال ۹۸ در طرح پایتخت کتاب به فعالیت بپردازند و می توان در پایان سال ارزیابی کرد آیا عدم مشارکت اوز در جشنواره پایتخت کتاب به توسعه اقتصادی و عمرانی انجامید یا باید علت را در جای دیگر جست؟

در باره عدم شرکت سایر شهرها می توان به آمار صعودی شرکت شهرهای کشور و استان در این طرح مراجعه کرد. در سال ۹۵ تعداد شهرهای شرکت کننده ۱۰۳، در سال ۹۶ به ۱۵۶ شهر و در سال ۹۷ به ۱۷۳ شهر رسید. این آمار در سطح استان نیز در حال افزایش است به نحوی که در سال ۹۷ شهرهای شرکت کننده استان فارس ۱۵ شهر بود و بر اساس اظهارات معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس در سال جاری نیز تاکنون نیمی از شهرستان های استان فارس نامزد کسب عنوان پایتخت کتاب هستند. این ها نشان دهنده این است که شهر اوز علیرغم بی مهری هایی که تاکنون به خود دیده و از ارتقا بازمانده در این عرصه از شهرستان ها جلوتر بوده است و به مرور مراکز شهرستان ها به این عرصه ورود پیدا می کنند.

این موضوع علاوه بر آن که خط بطلان بر دلیل مخالفین مبنی بر عدم میل شهرستان ها به شرکت دراین عرصه می کشد، مصداق خود زنی است. اعضای دبیرخانه پایتخت کتاب اوز انتظار تقدیر  و تشکر نداشتند اما درشهری که به فرهنگی بودن معروف است انتظار این همه نیش و کنایه در مقابل فعالیت داوطلبانه و بدون چشمداشت و ربط دادن همه ناکامی های شهر به فرهنگ و هنر و فعالیت های ترویج کتابخوانی نیز نداشتند.