نمایشگاه آثار زنده یاد محمدرفیع ضیایی در خانه هنرمندان ایران افتتاح شد

هادی صدیقی: نمایشگاهی از آثار زنده یاد محمدرفیع ضیایی،کاریکاتوریست اوزی و هنرمند برجسته ایران، در خانه هنرمندان ایران واقع در پارک ایرانشهر تهران، سی ام دیماه افتتاح شد و  تا هشتم بهمن ماه ۱۳۹۵ دایر خواهد بود.

در این نمایشگاه که با همکاری سازمان زیباسازی شهرداری تهران، دو هفته نامه تندیس مجلۀ هنرهای تجسمی، خانه هنرمندان ایران، انجمن تصویرگران ایران و خانواده روانشاد ضیایی برگزار شد، علاوه بر تعدادی از کاریکاتورهای ایشان و روی جلد یا صفحات داخلی مجلاتی همانند خورجین، فکاهیون و گل آقا  که آثار استاد بر آن نقش بسته بود، نقاشی های آبرنگ، رنگ روغن و سیاه قلم از ایشان در معرض دید مردم و علاقمندان قرار گرفت. در قسمتی از نمایشگاه عکسهایی از سالهای مختلف زندگی روانشاد ضیایی و نیز عکسهایی از مجله گل آقا و جلسات هیات تحریریه گل آقا،در کنار برخی از نقش برجسته ها و مجسمه های ساخت محمدرفیع ضیایی به نمایش گذاشته شده بود.

در دو قفسه که در مرکز سالن نمایش قرار گرفته بود تعدادی از وسایل شخصی ایشان از قلم هایش، برخی یادداشت ها، عینک، فیلمهایی که از اوز تهیه کرده بود با یادداشتهایی که بر جلد فیلمها نوشته بود، در کنار کاریکاتورهایی که کاریکاتوریستهای معروف ایرانی و خارجی  همانند کامبیز درمبخش، زلانکوفسکی کاریکاتوریست مشهور روس یا کاریکاتوریستی کوبایی از چهره ضیایی کشیده بودند، در کنار تعدادی از برگ های صورتجلسات تحریریه گل آقا و جلسات انتخاب سوژه در کنار کتابهای استاد در دید عموم قرار گرفته بود.

نقاشیهایی که ضیایی از مناظر اطراف اوز و پیرمردان اوزی کشیده بود و نیز عکسهایی از او در طبیعتِ اطرافِ اوز، نشان از عشق و علاقه ضیایی به زادگاهش داشت.

در ورودی نمایشگاه سالشمار زندگی استاد در کنار عکسی از ایشان در کوههای اطراف اوز قرار گرفته بود و دفترچه یادبودی برای نوشتن یادداشت بازدیدکنندگان قرار داشت.

ویژه نامه نکوداشت محمدرفیع ضیایی در دو هفته نامه تندیس با آثاری از سیدامیر سقراطی، نسرین انصاف پور، لاله ضیایی، شهرام شهیدی، اسماعیل عباسی، داوود شهیدی و غلامرضا کیانی رشید بین بازدیدکنندگان توزیع شد.

در این ویژه نامه سید امیر سقراطی در مقاله ای با عنوان : «ضیایی؛ حافظه ی روشن و بی خشِ تاریخ» می نویسد: « ضیایی کاریکاتور را هنری فرهیخته نامید و جالب اینکه صفت فرهیخته، برازنده ی خود او هم بود که با شخصیتی متین و موقر و مودب، محجوب زیست و محبوب بود و عمری را در ادب و هنر طی کرد و خدمت رسان جامعه ی هنری بود. او از مهم ترین پژوهشگران کاریکاتور در تارریخ این مرز و بوم است که بی وقفه با روشی علمی به بررسی کاریکاتور پرداخت و در سلسله مقالاتش مفاهیم کاریکاتور را تبیین و تشریح کرد و شارح تاریخ نانوشته ی کاریکاتور شد.» او در بخشی دیگر می نویسد: « ضیایی یکی از مهم ترین نویسندگان تاریخ کاریکاتور ایران بود؛ کسی که اگر همت فردی و علاقه ی وافرش به هنر نبود، امروز کاریکاتور ایران فاقد پیشینه ی ترسیم شده ی منظم و مدون بود.»

نسرین انصاف پور همسرش می نویسد: «نوشتن و تحقیق درباره ی زبان مادری اش، انتشار کتابی که بتواند فرهنگ مردم زادگاهش را ثبت و ماندگار کند، یکی از آرزوهای بزرگ او بود. کتاب «واژه نامه ی گویش اوزی»، که بیش از یک دهه برای نوشتن آن با هم کار کردیم و اکنون در دست انتشار است، کتابی تحقیقی است که طرح ها و تصاویر آن را خود هنرمندانه به تصویر کشیده و در کنار سایر کتاب های گویش شناسی مردم ایران، کتابی در خور تامل و ارزشمند است. این کتاب بزودی منتشر می شود.»

لاله ضیایی دختر هنرمند او که خود از تصویرگران و کاریکوتوریست های نام آور ایران است در بخشی از مقاله اش از توجه پدرش به نام کوهها و دره های اوز می گوید و می نویسد: « این بار بدنبال عکس گرفتن از گیاهان برای نوشتن کتابی درباره ی گیاهان اوز بود.»

شهرام شهیدی، طنزنویس، می نویسد: «اما قلم ضیایی، منحصر بفرد بود. خطوط سیاه درهم او روی کاغذ معجزه می کرد و شخصیت های نابی می آفرید. من همیشه در تصویرسازی های او یک نگاه بهلول وار می دیدم. یک رندی عاقل اندر سفیه. نه به منزله ریشخند کردن سفاهت مخاطبش. که به قصد طعنه زدن که هی جاهل! از خواب غفلت بلند شو.» در جایی دیگر در ذکر خصوصیات اخلاقی خوب ضیایی می نویسد: «ما استادان غیبت هستیم. اما هرگز به یاد ندارم دو تن در طول همه این سالها مراوده، بد کسی را گفته باشند و ساده ترین نقدشان ار هم با خضوع بیان نکرده باشند. یکی عمران صلاحی –روحش شاد- و دیگری شادروان ضیایی.»

اسماعیل عباسی نیز می نویسد: «اما نگاه ظریف و آرمانی او به زندگی سالم و صلح آمیز و حفظ محیط زیست از دیگر خصوصیات ارزنده ی این هنرمند بود که در آثارش نیز نمود عینی دارند.»

غلامرضا کیانی رشید، کاریکاتوریست و طنز نویس، مینویسد: « در مطب دکتری جمله ی ساده ای نوشته شده بود: «به خدا خوب بودن بهترین چیزهاست.» رفتار و کردار مرحوم رفیع ضیایی، کاریکاتوریست برجسته، این جمله را در ذهن تداعی می کند؛ خردمندی، نیک اندیشی، وقار و متانت، صبر و بردباری، سعه ی صدر ایشان شخصیتی را به وجود می آورد که منحصر به خودشان است و من همیشه م یگویم: ضیایی فقط مثل آقای ضیایی بود.» او در ادامه از پشت جلد کتاب، آدم اینجوری، یکی از کتاب های ضیایی نقل می کند که ضیایی می نویسد: « راستش من خیلی بلد نیستم حرف های جدی بزنم و تنها دو کار جدی در تمام عمرم انجام دادم؛ یکی اینکه در سال ۱۳۲۷ شمسی در یک شهر کوچک به نام اوز در لارستان، جنوب فارس متولد شدم و دوم اینکه بقیه ی عمرم یا کاریکاتور کشیدم یا کاریکاتوری فکر کردم. همین و بس».

روز جمعه هشتم بهمن ماه همزمان با زادروز زنده یاد ضیایی، شصتمین نشست پژوهشی هنر به محمدرفیع ضیایی خواهد پرداخت. در این نشست که در  تالار استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان تهران برگزار خواهد شد، رویا صدر، فرهاد حسن زاده و سید امیر سقراطی سخن خواهند گفت و فیلمی که درباره ایشان ساخته شده است، پخش خواهد گردید.

گفتنی است شادروان محمدرفیع ضیایی سوم تیرماه۱۳۹۵ در تهران جان به جان آفرین تسلیم کرد و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا آرام گرفت.