آیین افطار تا سحر در اوز «ماه مبارک رمضان»

فروغ هاشمی* : ماه مبارک رمضان ماه مهمانی و نزدیکی بیشتر با خداوند است که این ماه در شهرستان اوز حال و هوای دیگری دارد، ماهی معنوی که به یادگار مانده از مردمی است بخشنده و پاک طینت که آداب و رسوم و آیین ها و عبادت را نه برای نمایش بلکه برای رضای خدا و شادی دل بندگان خدا به جای می آورند.

ماه رمضان یکی از مباحث مهم فرهنگ مردم است که آداب و رسوم این ماه ریشه در اعتقادات دینی مردم شهرستان اوز دارد و از دیرباز با حال و هوای معنوی پیوندی عمیق برقرار کرده است.

آیین بیدار باش،اذان آب (بنگ هاو)، سحری، افطاری و بردن افطاری به درب منازل و مساجد، خیر و خیرات و توجه به همنوع، شرکت در نماز جماعت مغرب، عشا، نماز سنت تروایح و نماز قیام، مولود خوانی و دادن هدیه که به «کاد» معروف است (پس از مراسم مولود خوانی گروهی به شرکت کنندگان حلوا، نبات، شکر و یا چای و … هدیه می دهند.) در این ماه فضایی معنوی را بوجود می آورد.

یکی دیگر از آیین های زیبا «آیین الوداع » است که در روزهای پایانی ماه رمضان اين مراسم ديدني و زیبا در مساجد و مکتب خانه ها اجرا و از بلندگوی مساجد نیز پخش مي‌شود یک نفر با حزن و اندوه از تمام شدن ماه رحمت و مغفرت با چشمانی پر از اشک و دلی تنگ و نگران برای فرصت هایی که شاید خداوند در سال آینده قسمت نکند نغمه الوداع سر می دهد و مردم دسته جمعی همراهی می کنند تا با ماه مبارك رمضان خداحافظی كنند.

بخشی کوتاه از اشعاری كه در آیین خواند می شود چنین است:

الوداع ، الوداع یا رمضان

و علیك السلام یا رمضان

به، غروب است می رود زمیان

الوداع ، الوداع یا رمضان

و ….

پس از تمام شدن ماه مبارک رمضان مردم روزه دار منتظر اعلام رویت هلال ماه عید می مانند تا رويت هلال ماه اعلام ‌شود و پس از اعلام شب عيد فطر در تمام مساجد آیین نمازتسبيح به ‌صورت جماعت برگزار مي‌شود. نماز تسبيح دو ركعتي است و در هر ركعت ۷۵ بار تسبيحات اربعه سبحان‌الله، الحمدالله، لااله‌الله و الله‌اكبر ذكر مي‌شود.

و اما عید فطر پس از یک ماه روزه داری و آمادگی از شب قبل برای لباس نو و تمیز و شور و شوق کودکان برای رفتن به حبشی (عیدی) و تمیز کردن خانه و آماده کردن وسایل پذیرایی موجی از نشاط و شادی را در شهر به همراه دارد.

نماز عید در مسجد مصلی شهر برگزار می شود و قبل از رفتن به مسجد صبحانه توسط خانم های با سلیقه ی خانه دارآماده می شود. در اکثر سفره ها بلالوط (ورمیشل) و تخم مرغ آمدن عید را برای مردم اوز تداعی می کند. نماز عيد با شکوه برگزار می شود و روبوسی و تبریک عید به اوزی های ساکن دیگر شهرها و استان ها که برای خواندن نماز جماعت به مصلی آمده اند با هم دیدار و گفتگو می کنند سپس دسته جمعی به قبرستان مي روند و براي درگذشتگان خود و سایر در گذشتگان فاتحه مي‌خوانند و پس‌از آن هر قوم و طايفه به همراه بزرگی از خاندان که معمولا مسن‌تر است به ديد و بازديد مي روند و عيد را تبريك مي‌گويند و اگر کینه و کدورتی نیز از یکدیگر دارند فراموش می کنند و حلالیت می طلبند همچنین در اين روز كساني كه قبل از عيد يكي از بستگان خود را از دست داده‌اند در خانه را باز می کنند و در خانه می مانند و اقوام و آشنایان براي دلداري و اعلام پايان عزاداري به منزل آنها مي روند و به عبارتی می گویند (عید اول در گذشتگان) (عیدش هم آگذشت)

از دیگر آیین ها و زیباترین آیین ها در اوز آیین «حبشی» عیدی گرفتن بچه‌ها است که با لباس‌هاي نو و زيبا به درب منازل می روند و با صدای بلند و‌ دسته جمعی  درخواست عیدی كه به آن (حبشي) مي‌گويند می کنند، بچه‌ها با صداي بلند مي‌گويند حبشي موهاتی (عیدی بدهید) و بعضي از خانواده ها در جواب مي گويند (حبشي منتي بشي)‌ یعنی دیر آمدید عیدی تقسیم و تمام شد. رنگارنگی لباس و شوق لبخند کودکان از گرفتن حبشی و شاد کردن دل آنها در روز عید زیباترین و ماندگارترین لحظه ها را در خاطر کودکان این شهر ثبت می کند و عید فطر در شهر اوز و توابع با جلوه‌اي خاص و حالتي معنوي و با شادي و نشاط و برگزار می شود.

*رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان اوز