چهارشنبه ۰۲ اسفند ۱۳۹۶
 |  ۲۹/ مرداد/ ۱۳۹۶ - ۳:۵۰
  |   نظرات: بدون نظر
507 بازدید

محمدرفیع ضیایی و آثارش در گفت‌وگو با نسرین انصاف‌پور همسر شادروان

 فرهاد ابراهیم‌پور: کتاب «واژه‌نامۀ گویش مردم اوز» از آثار زنده‌یاد محمدرفیع ضیایی و نسرین انصاف پور، ۸ مرداد به‌همت هیئت‌امنای دانشگاه پیام نور مرکز اوز رونمایی شد. به همین مناسبت از فرصت حضور خانم نسرین انصاف‌پور یکی از نویسندگان این کتاب در اوز، استفاده کرده و از سوی پیام اوز درخواست گفت‌وگو را مطرح کردیم که با روی گشاده پذیرفتند.

نسرین انصاف‌پور، متولد ۱۳۳۶ در تهران است که در خانواده‌ای فرهنگی بزرگ شده است. وی می‌گوید: خواندن کتاب در خانوادۀ ما یکی از عادت‌های ما بچه‌ها بود. در دوران ما مثل امروز نبود که کتاب برای کودکان به فراوانی باشد. مجلۀ کیهان بچه‌ها و ترجمۀ برخی افسانه‌ها و همچنین قصه‌های مهدی آذریزدی، از بهترین‌هایی بود که برای بچه‌ها منتشر می‌شد. به‌ندرت کتابی منتشر می‌شد که مخصوص کودکان باشد. یکی از بهترین خاطراتم مجموعه شعری بود از پروین اعتصامی که پدرم در ده‌سالگی به من هدیه داده بود. در سال‌های دهۀ ۴۰ «کتاب هفته» که مؤسسۀ کیهان آن موقع منتشر می‌کرد و ترجمۀ داستان‌های کوتاه از نویسندگان بزرگ دنیا و داستان‌های کوتاه از نویسندگان بنام آن زمان و همین‌طور بخش آخر آن ‌که کتاب کوچه نام داشت، از بهترین خاطرات دوران کودکی و نوجوانی من است.

با هم جزئیات این گفت‌وگو را مرور می‌کنیم

 * لطفاً در مورد انگیزه و فرآیند چاپ کتاب واژه‌نامۀ گویش اوز بفرمایید.

زنده‌یاد محمدرفیع ضیایی به اوز علاقۀ خاصی داشتند. روزی نبود که در منزل نام اوز به میان نیاید. معمولاً ما برای تعطیلات نوروز به اوز می‌آمدیم، اما او از بهمن‌ماه برای این سفر در تدارک بود. از بیش از ۱۰ سال قبل فکر جمع‌آوری و تدوین واژه‌ها، ضرب‌المثل‌ها و مصدرهای گویش اوزی در ذهنشان بود. علاوه بر اطلاعات زیادی که خود داشت، در مناسبت‌هایی که به اوز می‌آمدیم با همسایگان، مردم عادی، ریش‌سفیدان و صاحبان حرفه‌های قدیم به گفت‌وگو می‌نشست و مطالب کتاب را جمع‌آوری و ثبت و ضبط می‌کردیم. سپس با کمک هم ‌طبقه‌بندی و تایپ می‌کردیم.

* مرحوم ضیایی بیشتر در زمینۀ هنری و نویسندگی کار می‌کردند؛ چرا و چگونه به نوشتن واژه‌نامه اقدام کردید؟

علاقۀ زیاد ایشان به اوز و مردم آن، از سال‌ها پیش فکر نوشتن این کتاب را برای ایشان به وجود آورده بود. پدرم غلامرضا انصاف‌پور در سال ۱۳۷۳ کتاب یک‌جلدی کامل فرهنگ فارسی را منتشر کردند و در سال ۱۳۸۵ نرم‌افزاری گویا بر اساس این کتاب ایشان منتشر شد که من و محمدرفیع ضیایی تهیۀ مطالب اضافه‌شده بر این کتاب در این نرم‌افزار را برعهده گرفته بودیم. این نرم‌افزار در چهارمین جشنوارۀ رسانه‌های دیجیتال، در بخش نرم‌افزارهای رسانه‌ای حائز رتبۀ سوم شد و تجربۀ حاصل از این کار، در تدوین «واژه‌نامۀ گویش مردم اوز» بسیار به ما کمک کرد.

* مواردی دربارۀ این کتاب در مراسم رونمایی فرمودید و خوانندگان نیز با آن بیشتر آشنا شده‌اند. توضیحات بیشتری در مورد کتاب دارید؟

کتاب «واژه‌نامۀ گویش مردم اوز» در ۱۲۶۳ صفحه منتشر شده و علاوه بر مقدمه، مطلب جامع و کاملی به نام «دربارۀ اوز» به قلم جناب آقای منصور فقیهی‌نژاد دارد. این مطلب معرفی کاملی از وضعیت اوز از گذشته تا امروز است. کتاب دارای بیش از ۵۸۰۰ سرواژه و ۱۰۳۱ مصدر است. ویژگی کتاب این است که برای برخی واژه‌ها توضیحات کوتاه و برای برخی تعاریفی بلند در حد یک مقاله دارد که روابط مختلف اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی اوز در آن آورده شده است.

* ظاهراً برای چاپ کتاب، هیئت‌امنای دانشگاه پیام نور و آقای منصور فقیهی‌نژاد همراهی کردند. لطفاً در این مورد توضیح ‌دهید.

جناب آقای منصور فقیهی‌نژاد پس از اطلاع از آمادۀ چاپ بودن کتاب، آمادگی خود را برای همراهی در چاپ و انتشار آن اعلام داشتند. در زمان حیات مرحوم ضیایی، قرارداد کتاب با ناشر بسته شد و در این مدت ایشان همواره همراه ما بودند که بی‌نهایت از لطف ایشان سپاسگزارم. پس از فوت مرحوم ضیایی، من توانستم با کار مداوم پس از حدود ۱۴ ماه، کتاب را منتشر و در خردادماه سال جاری آمادۀ توزیع کنم تا در موقعیت مناسب رونمایی شود.

نکته‌ای که باید یادآوری کنم، بینش و دید فرهنگی اجتماعی جناب آقای فقیهی‌نژاد است که همواره به فکر پیشرفت و توسعۀ اوز و ایران در عرصه‌های مختلف هستند. ساخت و پیگیری امور دانشگاه پیام نور اوز و مراکز فرهنگی مانند خانۀ فرهنگ، کتابخانه‌ها، مراکز بهداشتی- درمانی، ورزشی و… از دیگر عرصه‌هایی است که همواره دغدغۀ آن‌ها را دارند. ما از ۳۰ سال قبل تاکنون سالی یک بار به اوز آمده‌ایم و تغییراتی که حاصل شده را دیده‌ایم و بخش اعظم آن‌ها مدیون همت و پیگیری افراد خیّری مانند آقای فقیهی‌نژاد است. علاوه بر همراهی در چاپ، معرفی شیوای ایشان از اوز نیز توانسته بر غنای کتاب ما بیفزاید. ما در چاپ این کتاب مدیون همراهی ایشان هستیم.

* زندگی از نظر شما که بیش از ۳۵ سال با زنده‌یاد ضیایی بودید، چه معنایی داشت؟

ما زندگی خوبی داشتیم. ایشان هم مثل من اهل مطالعه و از آن بیشتر یک هنرمند بود. او حتی اگر هنرمند و نویسنده و پژوهشگر نبود، انسانی بسیار شریف و مهربان بود. عاشق زندگی و همۀ زیبایی‌های آن بود. در کاریکاتورها و داستان‌های کوتاهش می‌توان او را با تمام خصوصیات والای انسانی دید. بسیار بی‌ادعا و فروتن بود. به کارش اعتقاد داشت. رفتارش به‌گونه‌ای بود که احترام همه را برمی‌انگیخت و من از او بسیار آموختم.

* همراهی با یک هنرمند که فعالیت‌های زیادی داشتند، چگونه است؟

او یکی از پرکارترین هنرمندان این سرزمین بود. همین‌طور یکی از بزرگ‌ترین کاریکاتوریست‌های ایران و جهان بود و همکارانش هم این امر را تصدیق می‌کنند. علاوه بر این، نویسنده و پژوهشگری توانا بود. معمولاً اگر کار نمی‌کرد، مشغول مطالعه بود. بر تاریخ و ادبیات گذشتۀ ایران تسلط داشت. همین‌طور شعر، فلسفه و رمان و مقولات هنری و جامعه‌شناسی و مسائل روز دنیا را به‌طور پیگیر دنبال می‌کرد. کاریکاتورهایش گواه نگرانی‌ها و آرزوهای او بود؛ به‌خصوص در کاریکاتورهای بدون شرح او که نگاهش را به زندگی نشان می‌دهد.

* شما از تهران و محمدرفیع ضیایی از اوز؛ این فاصله و تفاوت راه و فرهنگ چه مزیت‌ها و معایبی داشت؟

چون فاصلۀ آشنایی و ازدواج ما بسیار کوتاه بود، روزهای اول زندگی مشترکمان، متوجه تفاوت‌های زیاد سلیقه‌هایمان در همۀ زمینه‌ها شدم و در طول زندگی بسیاری از این تفاوت‌ها باقی ماند و خیلی بیشتر از آن هم سلیقه‌هایی بود که به هم نزدیک و با هم یکی شده بود. حتی در بسیاری از مواقع زمانی که می‌خواستیم دربارۀ مسئله‌ای صحبت کنیم، متوجه می‌شدیم که هر دو در یک‌لحظه به یک‌چیز فکر می‌کردیم. به نظرم این تفاوت‌ها به رشد شخصیت آدم کمک می‌کند. هرگز دو نفر که کاملاً شبیه به هم باشند، نمی‌توانند زندگی شیرینی داشته باشند. زندگی مشترک به معنی تسلیم بودن یکی در برابر دیگری نیست. بلکه این تفاوت‌ها می‌تواند موجب بیدار شدن توانایی‌های نهفته در هر یک از دو طرف باشد.

* خانم انصاف‌پور چه نظری بعد از این همه‌سال آشنایی در مورد شهر و مردم اوز دارد؟

من شهر اوز و مردم آن را بسیار دوست دارم؛ به‌خصوص خانوادۀ محترم و عزیز ایشان را که همگی از بهترین و نزدیک‌ترین کسان خودم هستند و بهترین خاطرات زندگی مشترکمان هم در اوز بوده است.

* به نظر شما، چه ویژگی‌ها و خصوصیاتی در زنده‌یاد ضیایی موجب خلاقیت و پیشرفت او در کارهای هنری‌اش بود؟

اعتقاد و عشقی که او به کارش داشت و مطالعۀ زیاد و همه‌جانبۀ او در زمینه‌های مختلف تاریخ و ادبیات و شعر و فلسفه و هنر و … مهم‌ترین ویژگی او در رشد خلاقیت و پیشرفت کارش بود. او از پرکارترین هنرمندانی بود که آثار بسیاری خلق کرد.

* زنده‌یاد آثاری از خود به‌جا گذاشتند که متنوع و بسیار باارزش است. برنامۀ آینده شما برای معرفی بیشتر آثار گرانبهای ضیایی چیست و چه انتظاری از مردم شهر اوز و جامعۀ هنری دارید؟

من و فرزندانم تلاش خود را خواهیم کرد تا آثار منتشرنشدۀ ایشان را به علاقه‌مندان عرضه کنیم. مرحوم ضیایی در زمان حیاتشان از هیچ شخص و نهادی هیچ‌گونه انتظاری نداشت، ما هم همین‌طور خواهیم بود. توجه و مهربانی‌های مردم اوز و دوستداران ایشان بهترین پاسخ برای ارائۀ آثارشان خواهد بود.

* تاکنون به این فکر کرده‌اید که جایزۀ سالانه‌ای به نام و یاد او در جشنواره‌های هنری به هنرمندان برتر اهدا شود؟

هنوز برای چنین کاری برنامه‌ای نداریم.

* در کارهای زنده‌یاد ضیایی به‌خصوص در کاریکاتورهای عاطفی و انسانی‌شان، گُل زیاد وجود دارد، نظر شما چیست؟

ایشان به طبیعت و زندگی علاقه و احترام زیادی داشتند و نگران این‌همه تخریب و نادیده گرفتن حق زندگی همۀ انسان‌ها و موجوداتی بودند که هر روز شاهد نابودی‌شان هستیم. در آثار ایشان هم گُل نمادی از صلح و زیبایی و زایش و عشق به زندگی است که حق حیات خود را می‌طلبد تا با نادانی ناخواستۀ برخی و شرارت آگاهانۀ کسانی که همۀ جهان هستی را برای خود می‌خواهند، مقابله کند.

* آیا کارها و آثاری از ایشان هست که به چاپ نرسیده باشد؟

بله؛ ما سعی خواهیم کرد این آثار را جمع‌آوری و منتشر کنیم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

نظر سنجی
Sorry, there are no polls available at the moment.
آخرین نظرات
  • تا روز شنبه ان شاءالله کل برکه ها پر آب شده دیگه زحمت نکشن...
    شهروند اوزی در مطلب: فراخوان کمیسیون امورشهر اوز برای پاکسازی ممربرکه ها
  • بالاخره قفل. تقسیمات. کشوری برای. ارتقای. بخش. به شهرستان باز. شد. وروز. ۴. چهارشنبه. وزیر کشور. با. ارتقای ۳ بخش. به شهرستان. موافقت. کردند. بخشهای. صالح اباد.در شهرستان...
    قابل. توجه شورای شهر . وهمه. همشهریان در مطلب: فراخوان کمیسیون امورشهر اوز برای پاکسازی ممربرکه ها
  • احسنت وباریکلا..کار بسیار پسندیده ای بود و مهندس رحمان زاده پیگیری بسیار خوبی در این چندسال در این زمینه داشته اند. انشاالله به نتیجه برسد....
    مسعود باقرزاده ..کارشناس خدمات شهر در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند
  • خسته نباشید این حرکت بسیار ارزشمند وقابل قدر دانی وستایش است . دستتان درد نکند...
    نوشاده نوشادی در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند
  • اقدام افرادي جسور و دلسوز اگر در جهت منافع مردم در هر سطحي چه كوچك يا بزرگ باشد هميشه منشا خير بوده و خواهد بود. اميد است اين اقدام آقاي شكوه مانند ساير اقدامات مورد اشار...
    هم ولايتي در مطلب: عمده فروشی میوه پاک در اوز راه اندازی می شود
  • خدا قوت اقای شکوه آفرین که به فکر پیشرفت شهرمان هستی خدا اجرتان بده...
    شهروند در مطلب: عمده فروشی میوه پاک در اوز راه اندازی می شود
  • درصورت امکان در مورد مزرعه کاکتوس و علل راه اندازی و انگیزه صاحب مزرعه هم توضیح داده شود و در چه سطحی زیر کشت میباشد و چندساله که کاشته شده اند...
    همشهری در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند
  • خسته نباشید وخداقوت خدمت مجریان ودست اندرکاران این طرح مشارکت دادن کودکان و نوجوانان در انجام این کار زیست محیطی نتایج بسیار مفیدی خواهد داشت چرا که درطول تحصیل این دانش...
    در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند
  • در هنگام تهيه خبر روزدرختكاري سعي شود با مجريان و تعدادي از افراد دانش آموز و دانشجو و ساير اقشار مصاحبه كوتاهي حتي چند جمله هراه با تهيه تصوير آنان هم صورت گيرد تا علت ا...
    در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند
  • بايد از اين كار خداپسندانه و نيك دوستداران طبيعت يعني درختكاري و كاشت درخت كنار قدرداني نمود و اميد است فرهنگ درختكاري روزبروز گسترش يابد تا مردم فضاي زيبا و باطراوت و با...
    همشهري دوستدار طبيعت در مطلب: طبیعت دوستان اوز به استقبال روز درختکاری رفتند