چهارشنبه ۰۲ خرداد ۱۳۹۷
 |  ۲/ اردیبهشت/ ۱۳۹۷ - ۷:۳۵
  |   نظرات: 6 نظر
452 بازدید

متن کامل مقاله سیلوانا سلمانپور در کنفرانس مسکو

 «واژه‌شناسی و واژه‌نامه‌نویسی گویشی در ایران بر مبنای گویش اوزی»

به مناسبت ۲۰۰ سالگی انستیتوی شرق‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه، کنفرانسی از ۱۴ تا ۱۶ فروردین (مصادف با ۴ تا ۶ آوریل) در مسکو برگزار شد.

سیلوانا سلمان‌پور شاعر بلندآوازۀ اوزی مقیم امارات، یکی از مدعوین این کنفرانس برای ارائۀ مقاله بود که امکان حضور در این کنفرانس را نیافت، اما مقالۀ وی با عنوان «واژه‌شناسی و واژه‌نامه‌نویسی گویشی در ایران بر مبنای گویش اوزی» توسط «دکتر الا مولچانوا» زبان‌شناس مشهور روسی ارائه شد.

در این کنفرانس که ۶۴ شرق‌شناس و زبان‌شناس حضور داشتند، بیش از ۲۰ واژۀ «اوزی» معرفی شد و تعدادی عکس از مناظر و ابزار «اوز» نمایش داده شد

متن کامل مقالۀ نگارش واژه‌ها و واژه‌نامه‌های گویشی در ایران بر مبنای گویش اوزی

پیش از آنکه به سراغ واژه‌های گویش اوزی برویم، بهتر است اندکی با « اوز» آشنا شویم.

شهر «اوز» در ایران، استان باستانی فارس، جنوب شهر تاریخی شیراز و در منطقۀ لارستان کهن قرار دارد. از نظر تاریخی با نگاهی به تاریخ لارستان می‌توان پی برد که لارستان از جمله مناطقی است که آریایی‌های جنوبی پس از تصرف فارس یا همزمان با آن، به‌عنوان محل سکونت برگزیدند و می‌توان گفت همچون لار و خنج که در منطقه از تاریخی بسیار کهن‌ برخوردارند، قبل از اسلام، ‌آباد بوده است.

وجود قلعۀ «پرویزه» یا « پَروِدَه» در ۵ کیلومتری شرق اوز و همچنین وجود باقی‌ماندۀ آتشکدۀ «آذرفَرَنبَغ» در ۶۰ کیلومتری شهر اوز، گویش مخصوص منطقه که بازماندۀ زبان پهلوی است و واژه‌هایی با اصل پهلوی که در گویش اوزی به‌وفور موجود است، همه نشان از قدمت این منطقه تا عهد باستان دارد.

زبان و گویش مردم اوز

زبان مردم اوز دنبالۀ زبان فارسی جدید از شاخۀ غربی یا همان فارسی دری است که ریشۀ قدیمی‌تر آن به زبان پهلوی ساسانی یا فارسی میانۀ جنوبی می‌رسد. زبان پهلوی که زبان رایج دورۀ ساسانیان و زبان مردم این منطقه نیز بوده، هنوز تا حدودی باقی مانده و مورداستفاده است.

با توجه به تحقیقات و مقالات نویسندگان، مورخان و پژوهشگران منطقۀ لارستان کهن، آنچه مسلم است، مردم اوز به زبان لارستانی و گویش اوزی که ادامۀ زبان ایرانی باستانی است صحبت می‌کنند. وجوه تشابه آن با فارسی باستان و فارسی میانه (پهلوی) بسیار است و با فارسی از یک گروه است. این زبان در زمینۀ تاریخ زبان فارسی یکی از مهم‌ترین زبان‌ها و نزدیک‌ترین آن‌ها به زبان فارسی رسمی است.

وسعت کاربرد این زبان به حدی بود که تا قرن چهارم هجری (هزار سال پیش) آثار مهمی به زبان پهلوی در دست است. مفعول باواسطه و افعال متعدی و ضمایر، از وجوه مشترک زبان لارستانی و فارسی باستان و میانه (پهلوی) است. برای مثالاُم گُت» از مصدر «گُتَه» ماضی اول‌شخص مفرد به معنی «گفتم»، همراه با «اُم» ضمیر متصل اول‌شخص مفرد است. این ضمایر (اُم، اُت، اُش) و … با مصدر «دِدَه» در گویش اوزی زبان لارستانی به‌صورت «اُم دی، اُت دی، اُش دی» صرف می‌شوند. دقیقاً مشابه صرف اوستایی است با مصدر «دیدن» که به‌صورت «اُم دیت، اُت دیت، اُش دیت» آمده است.

تشابه واژگان لارستانی با واژگان زبان پهلوی در برخی موارد به حدی است که می‌توان کلماتی را نام برد که پس از گذشت قرن‌ها، هنوز با همان تلفظ و معنا به کار برده می‌شوند؛ مانند: «خَرس» به معنی «اشک» و یا « دُت» به معنی دختر و «پُس» به معنی پسر و یا «شیشتَه» به معنی خمیر کردن یا سرشتن و غیره.

به هر حال از اساسی‌ترین عوامل شکل‌گیری هر تمدنی، زبان است و زبان لارستانی با گسترۀ جغرافیایی وسیع در جنوب ایران و گویش‌های مختلف در شهرها و بخش‌های گوناگون و علاوه بر منطقۀ لارستان فارس و برخی از سواحل و جزایر ایرانی، در کشورهای حاشیۀ خلیج فارس همچون امارات متحدۀ عربی، قطر، بحرین و به درجۀ کمتر کویت و عمان، همچنان در طول تاریخ کهن‌ خود توانسته است تداوم یابد. گرچه از گزند روزگار در امان نمانده است و بیش از آنکه تأثیر گذاشته باشد، تأثیر پذیرفته است؛ اما همچنان اصالت جامعه با تداوم آن حفظ شده است.

پژوهشگران، مورخان، نویسندگان و شاعران منطقۀ لارستان در زمینۀ زبان لارستانی

در پنجاه سال گذشته محققان و نویسندگان نامداری همچون: احمد اقتداری، دکتر عبدالمجید ارفعی، دکتر محمدباقر وثوقی، لطفعلی خنجی، شادروان حسن فرامرزی، شادروان علی‌محمد حق‌شناس لاری، احمد حبیبی، صادق رحمانی، عبدالنبی سلامی و پژوهشگران دیگری که تحقیقاتی جامع و آثاری ارزنده در زمینۀ فرهنگ و زبان لارستانی پدید آورده‌اند و شاعران بومی‌سرای جنوب کشور که آثاری به این زبان به چاپ رسانده‌اند یا در حال حاضر با استفاده از فن‌آوری مدرن، سایت‌ها و وبلاگ‌های فعالی را اداره می‌نمایند، گام‌هایی ارزنده در معرفی و حفظ این زبان کهن‌سال برداشته‌اند.

به غیر از استادان و یا نگارندگانی که خود گویشور زبان لارستانی بوده یا هستند، استادان غیرلارستانی همچون: دکتر ابراهیم پورداوود، دکتر ایران کلباسی، دکتر علی اشرف صادقی، دکتر بدیع‌الزمان قریب و دکتر ژاله آموزگار در مقالات علمی قابل‌توجه خود، به این زبان پرداخته‌اند، و نیز زبان‌شناسان و محققان برجستۀ بین‌المللی همچون: کوجی کامیوکا استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه توکیو ژاپن، دکتر النا مولچانوا زبان‌شناس و متخصص زبان‌های ایرانی « نه‌تنها فارسی» و پژوهشگر فرهنگستان علوم روسیه؛ مسکو، پرفسور «شروو» استاد و محقق زبان‌شناسی در دانشگاه کلمبیا، نیویورک، آمریکا در مقالات علمی و ارزندۀ خود شناساندن این زبان را در خارج از مرزهای ایران به انجام رسانده‌اند، که تلاش همۀ این بزرگواران شایستۀ قدردانی است. اما در حد اطلاعات موجود و البته با توجه به سکونت نگارنده در خارج از ایران، در زمینۀ «نگارش به زبان لارستانی» هنوز کاری جامع و کامل صورت نگرفته است و چشم امید قلم‌به‌دستان منطقه به استادان زبان‌شناسی و آواشناسی جهت حل مشکل نگارش و دستیابی به یک رسم‌الخط واحد است. این موضوع و مشکلات نگارش را جداگانه عرض خواهم کرد.

مطالب فوق از کتاب «سرود دشت زلاوز» تألیف و سرودۀ سیلوانا سلمان‌پور، نشر همسایه، تهران، سال ۲۰۱۲ میلادی برگرفته شده است.

اما موضوع مقالۀ ما در این کنفرانس نگارش واژه‌ها و واژه‌نامه‌های گویشی در ایران بر مبنای گویش «اوزی» است. اگرچه جمعی از شاعران و نویسندگان اوزی و البته با اختلاف بسیار از نظر کیفیت و کمیت و نیز در سطوح علمی، عملی، فکری و با جدیت و پشتکار، به سرودن شعر یا نگارش متونی در زمینۀ زبان لارستانی و گویش اوزی توجه و تأمل دارند، آثاری به چاپ رسانده‌اند و یا در سایت‌ها و وبلاگ‌های مختلف همچون وبلاگ «گپ و لپ» به مدیریت «عنایت‌الله نامور» دستاوردهای خود را در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهند (که متأسفانه امکان ذکر نام آنان در این مجال کوتاه نیست)، اما از نشر واژه‌نامه یا فرهنگ زبان اوزی زمان زیادی نمی‌گذرد.

جالب است که اولین واژه‌نامه به گویش اوزی، به زبان انگلیسی در سال ۲۰۰۷ میلادی توسط دکتر «سعید محمودیان» که اهل اوز و ساکن کشور آمریکا هستند، در ویرجینیای آمریکا به چاپ رسیده است. این واژه‌نامه که دانشنامۀ لارستانیکا یا Encyclopedia LARESTANICA نام دارد، در ۳۱۰ صفحه و با نگارش واژه‌ها به حروف فارسی و انگلیسی و توضیح و معانی به زبان انگلیسی منتشر شده است.

در سال ۲۰۱۱ مجموعه شعرهای «فاروق ضیایی» اهل اوز و ساکن امارات متحدۀ عربی, تحت عنوان «بستنه» در ۲۵۶ صفحه توسط انتشارات نوید شیراز به چاپ رسید

در ابتدای کتاب اتوبیوگرافی شاعر و سپس متنی اجمالی در مورد جایگاه زبان یا گویش اوزی قرار گرفته و پس از آن، شعرها همراه با ترجمۀ فارسی و آوانگاری و در آخر هر شعر واژگان گویشی آن نیز همراه با معنای فارسی آمده است. در صفحات آخر کتاب عکس‌هایی از آثار تاریخی شهر و بخش اوز به چاپ رسیده است.

سپس کتاب «سرود دشت زلاوز» اثر این‌جانب «سیلوانا سلمان‌پور» اهل اوز و ساکن امارات متحدۀ عربی, در ۵۲۵ صفحه در سال ۲۰۱۲ میلادی توسط نشر همسایه در تهران به چاپ رسید.

این کتاب در حقیقت مجموعه‌ای از شعرهای انتخابی من به گویش اوزی همراه با ترجمۀ فارسی و آوانگاری شعرهاست که در ابتدای این کتاب مطالبی در معرفی شهر اوز، وضعیت تاریخی، فرهنگ و خصایل عمومی مردم، اتوبیوگرافی، فعالیت‌های فرهنگی خود و دیگر لارستانی‌های ساکن امارات متحده عربی و سپس زبان و گویش اوزی و مشکلات نگارش و آوانگاری و ترجمه را نوشته و توضیح داده‌ام، که این مطالب ۷۵ صفحه از کتاب را دربر گرفته است و سپس شعرها قرار گرفته‌اند. در بخش پایانی بیش از ۸۰ صفحه از کتاب به واژه‌نامه اختصاص دارد. در این بخش ۱۱۹۵ واژه و اصطلاح همراه با ترجمۀ فارسی و آوانگاری جای گرفته است.

اما در دو کتاب فوق واژه‌هایی که به زبان فارسی معادل‌گذاری شده‌اند، واژگانی هستند که در شعرهای این دو کتاب استفاده شده‌اند و شامل تمام واژگان موجود در گویش اوزی نیست.

در سال ۲۰۱۷ میلادی کتابی با نام  «واژه‌نامۀ گویش مردم اوز» اثر نسرین انصاف‌پور و محمدرفیع ضیایی؛ اهل اوز و ساکن تهران توسط نشر اختران در ۱۲۸۰ صفحه به چاپ رسید.

این کتاب تا این تاریخ جامع‌ترین و مفصل‌ترین واژه‌نامۀ گویش اوزی همراه با اصطلاحات، مصدرها، ضرب‌المثل‌ها و دستور زبان گویش اوزی است.

در ابتدای این کتاب گرامیداشت یاد «محمدرفیع ضیایی» پژوهشگر، کاریکاتوریست و نویسندۀ این کتاب آمده است که متأسفانه پیش از انتشار آن، دار فانی را وداع گفت و حاصل سال‌ها تلاش خود و همسرش «نسرین انصاف‌پور» را ندید.

سپس خلاصه‌ای از فهرست آثار و جوایز و فعالیت‌های ایشان، پیش‌گفتار، جایگاه گویش اوزی در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، دستور زبان اوزی، ویژگی‌های گویش اوزی و صرف افعالی از چند مصدر در زمان‌های مختلف به قلم هر دو نویسندۀ این کتاب و مطالبی دربارۀ اوز شامل موقعیت جغرافیایی، تاریخی، علمی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و زبان و گویش اوزی به قلم «منصور فقیهی‌نژاد» شاعر و نیکوکار نامدار اوزی که نقشی انکارناپذیر در اتمام و چاپ این اثر ارزنده را به عهده داشته‌اند، به چاپ رسیده است که در مجموع ۱۵۴ صفحه را به خود اختصاص داده ‌است.

در ابتدای پیش‌گفتار این کتاب به قلم شادروان محمدرفیع ضیایی آمده است

«در تدوین این کتاب، گویش اصیل مردم اوز موردنظر ما بود و طبعاً باید بیشتر به واژه‌هایی توجه می‌کردیم که پدران و مادران ما به کار می‌بردند یا می‌برند و نه واژه‌هایی که امروز به کار می‌برند. به همین جهت چون مدارک نوشتاری اندکی دربارۀ این گویش وجود داشت، کوشیدیم زبان محاوره‌ای مردم را ضبط کنیم و این کار طی بیش از یک دهۀ گذشته در فرصت‌های مختلفی که پیش می‌آمد انجام شد. با بسیاری از گروه‌های شغلی گفتگو کردیم و از چگونگی شغل آن‌ها در گذشته‌های دور و ابزار و وسایلی که مورداستفادۀ آن‌ها بوده و امروز دیگر کسی حتی نام آن‌ها را نمی‌داند، جویا شدیم.»

و در جایی دیگر از این پیش‌گفتار آمده است:

«بسیاری از مشاغلی که در گذشته وجود داشته و نیازهای مردم را در آن دوره تأمین می‌کرده، دیگر امروزه به سبب پیشرفت تکنولوژی و بالا رفتن سطح زندگی مردم، از بین رفته و در نتیجه باعث شده که واژگان مربوط به آن حرفه‌ها هم به‌مرور فراموش شود. این موضوع لزوم ثبت این‌گونه واژگان را دوچندان می‌کند.»

در جای‌جای این کتاب طرح‌هایی از زندگی و یا ابزار زندگی مردم به چشم می‌خورد که کاریکاتوریست معروف محمدرفیع ضیایی کشیده‌اند و یا عکس‌هایی که خود ایشان از صحنه‌های موردنظر تصویربرداری کرده بودند. در بخش «ویژگی‌های گویش اوزی» این کتاب، ۲۹ ویژگی در ۱۴ صفحه توضیح داده شده که بسیار قابل‌توجه و تأمل است.

در این بخش با توجه به نظرهای دکتر فریدون جنیدی، استاد پورداوود، علامه دهخدا در مقایسۀ تشابه، تغییر و تبدیل واژه‌ها در زبان‌های پهلوی، اوستایی و فارسی باستان و میانه، نزدیکی و تشابه بسیاری از واژگان در گویش‌های لارستانی را با زبان‌های نامبرده نشان داده‌اند که بسیار ارزشمند است. در مواردی از این ویژگی‌ها نیز به مشکلات نگارش پرداخته‌اند.

در ویژگی شمارۀ «۱» در صفحۀ ۳۱ می‌نویسند: «بنا را بر آن گذاشتیم که آنچه را در تلفظ و صوت درمی‌آید، همان‌طور که گفته می‌شود، بنویسیم

در همین دو سطر به‌سادگی و صراحت تکلیف را روشن می‌کنند، اما با تجربه‌ای که در این زمینه طی سال‌های طولانی دارم، به‌خوبی می‌دانم که دشواری از همین‌جا آغاز می‌گردد! اصوات را چگونه بنویسیم؟ اصواتی که در این گویش وجود دارد اما در فارسی معادل آن‌ها موجود نیست! مشکلات نوشتاری که نویسندگان دیگر نیز با آن روبه‌رو شده‌اند و یا توضیح داده‌اند اما راهکار مشترکی نیافته‌اند و در نهایت هر یک به طریقی سعی در نگارش واژه و تسهیل خوانش آن با تلفظ درست یا نزدیک به تلفظ درست نموده‌اند که در برخی از این موارد اختلاف‌نظرهایی وجود دارد

برای مثال، در همین بخش، ویژگی شمارۀ ۱۲ در صفحۀ ۳۶ اشاره به یکی از مشکلات نوشتاری است که نویسندگان دیگر نیز به آن پرداخته‌اند. نوشتن اصواتی که به‌صورت کشیده یا کوتاه یا نه کشیده و نه کوتاه با چیزی بین فتحه و ضمه و الف ادا می‌شود. مثل «ما و تا» به معنی «من و تو» که در این مورد ضیایی و انصاف‌پور به‌صورت (اُ) الف همراه با ضمه نوشته‌اند و سلمان‌پور در بخش مشکلات نگارش صفحۀ ۴۸ کتاب «سرود دشت زلاوز» به‌صورت (ا) الف همراه با الف مقصوره نوشته است. او مشکلات نگارش را در ۸ صفحه و با ۷ مورد توضیح داده است.

یا در نگارش حرف (ه) غیرملفوظ, ویژگی شمارۀ ۲ در صفحۀ ۳۱ ضیایی و انصاف‌پور نوشته‌اند: «های (ه) غیرملفوظ را که در آخر کلمات می‌آید و در نوشتار فارسی کنونی حرف ماقبل آن مانند کسره عمل می‌کند، در گویش اوزی به‌صورت فتحه درمی‌آید؛ مانند: کِردَه، اُندَه، دِدَه و … ما با حذف (ه) بر فتحۀ آخر تأکید کرده‌ایم؛ مثل: کِردَ، اُندَ، دِدَ و … اصطلاحاً «های» غیرملفوظ را به کار نبرده‌ایم مگر در مواردی که در بیان، تأکید بر آن بوده» و توضیحاتی بیشتر که در این مجال کوتاه نمی‌گنجد.

 سلمان‌پور در بخش مشکلات نگارش که از صفحۀ ۴۱ آغاز می‌گردد، پس از توضیحاتی در مورد دشواری‌های نگارش در صفحۀ ۴۸ به برخی حروف و آواهایی که در نگارش، بیشترین مشکلات را دربر دارند، می‌پردازد. این حروف عبارتند از: الف، ع، ق، ک، و، ه، ی و برخی کلمات مترادف. او در مورد حرف «ه» در صفحۀ ۵۳ می‌نویسد: «حرف «ه» در آخر کلماتی چون: «گَرمِه = گرم است» یا «سَختِه = سخت است» و «هَستِه = هست» و غیره باید نوشته شود یا خیر؟ گرچه در مواردی نویسندگان ارجمند در متون خود آن‌ها را به‌صورت «گرمِ و سختِ و هستِ» با استفاده از کسره و حذف «ه» نگاشته‌اند و شاید توجیه آنان تفاوت تلفظ حرف ماقبل «ه» باشد که تلفظ کسره نسبت به «ه» در آخر کلمه به تلفظ دقیق نزدیک‌تر است اما از آنجایی که «ه» در آخر این کلمات به معنی «است» می‌باشد، قرار دادن آن را در انتهای واژه ضروری یافتم.» وی سپس توضیحاتی دیگر را نوشته است که در اینجا مجال آن نیست.انصافپور و ضیایی با وجود توضیحاتی در نگارش «ه» و موارد مربوط به آن، به این مورد نپرداخته‌اند. با جست‌وجو در واژه‌نامه و نگاه به برخی واژه‌ها مشخص می‌شود که ایشان نیز به حذف «ه» حتی در مواردی که به معنای «است»می‌باشند، اقدام کرده‌اند؛ مثل واژۀ «چِدِ = رفته است» در صفحۀ ۵۷.

به هر حال با وجود تعداد اندک متون گویشی از دیرباز تا امروز و نبودن خط‌الرسم معین و مشخص علمی، نگارش تا حدودی طبق نظر نویسندگان متن‌های گویشی انجام ‌گرفته و می‌گیرد. نویسندگانی که به این موضوع اهتمام بیشتری ورزیده‌اند، تلاش کرده‌اند با استفاده از نشانه‌های آوایی بر اساس الفبای آواشناسی بین‌المللی، تلفظ درست را برای خوانندگان و پژوهشگران غیربومی یا بین‌المللی آسان سازند. انتظار می‌رود در آینده‌ای نه‌چندان دور با دقت و توجه شاعران و نویسندگان و به‌ویژه زبان‌شناسان علاقه‌مند، مشکلات نگارش برای گویشوران و نویسندگان این زبان کهن‌سال برطرف گردد.

لازم به یادآوری است که هیچ‌کدام از شاعران و نویسندگان نامبرده، متخصص زبان‌شناسی نیستند بلکه عاشقانی هستند که تنها با عشق و تلاش و تحقیق و مطالعه، چنین آثاری را پدید آورده‌اند.

نظر شما را به برخی واژگان در زمینه‌های ساخت‌وساز, کشاورزی, آبیاری, پوشش و زینت‌آلات و برخی مواد غذایی جلب می‌کنیم.

آچار = ترشی 

اَرخلوک = ارخالق

اَرده- هَرده = آسیاب کردن کنجد 

اُرما = خرما

اِشکاندیر = فلاخن

بادزَن = بادبزن

بادگیر = جایی که باد را جمع کرده و به‌طرف اتاق یا اتاق‌هایی هدایت می‌کند (همچنین به معنی قسمتی از سر قلیان که در قدیم بیشتر از جنس نقره ساخته می‌شد). 

بَلَه = پوششی پارچه‌ای به شکل مستطیل و شال‌مانند به‌صورت روسری نازک برای زنان

بَزیار = آبیار، زارع، برزگر

بُنِ بلندی = بام طبقۀ دوم خانه

باستُنه = نام محلی در شمال اوز با چندین نخلستان

پَرواند = طنابی ضخیم که به‌وسیلۀ آن از تنۀ درخت نخل بالا می‌روند

پِش دالو = پیش دالان، فضایی در جلوِ درِ خانه 

پَن دری = پنج دری (همراه با توضیحات)

پَن فَخ = چوب دوم که روی بالار یا فرست می‌گذاشتند، بالاگر 

جی کَله = اتاق زمستانی 

چا اُ گاله – چپه گاوی= چاه دولابی بزرگ همراه با سطح شیب‌دار که در پشت چاه ایجاد می‌شد و گاو برای کشیدن دلو از چاه از آن سطح پایین می‌رفت.

چادار = چاه‌دار، زارعی محلی که چاه دارد و در زمین اطراف چاه زراعت می‌کند.

چُنبُر/ چُمبِر= طوق و دستبندی پهن از طلا که روی سطح آن زائده‌هایی از طلا به‌صورت مخروط کار شده است

دُکونچی= آستگ، آستانه، درگاه

زَرخَره = پارچه‌ای ضخیم و مقاوم که بر روی گردن گاو می‌اندازند و یوغ را روی آن قرار می‌دهند (همچنین به معنای پیش‌بند کودکانه).

کُرِه= آتشدان، کوره، اجاق آتش 

لِسَه= مترسک

مِشکال= میرشکار

نَرُک = ولرم، چیزی که نه گرم باشد و نه سرد

 هاس آزَتَ = آسیاب دستی درست کردن

لازم به یادآوری است که انتخاب واژگان و ترجمۀ آن‌ها و ترجمۀ کل مقاله به زبان روسی به‌وسیلۀ رئیس آکادمی زبان‌های ایرانی در فرهنگستان علوم روسیه و زبان‌شناس نامدار خانم دکتر «النا مولچانوا» انجام گرفته است. با سپاس فراوان از زحمات این بانوی بزرگوار.

از لطف و یاری آقایان منصور فقیهی نژاد و محمد فقیهی در اهدای کتاب، دکتر مرتضی اسماعیلی و محمدرضا رحیمی برای همکاری در تهیه عکس‌های مربوطه قدردانی می‌کنم.

                                             

 

 

 

 

 

 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

6 Responses to “متن کامل مقاله سیلوانا سلمانپور در کنفرانس مسکو”

  1. عبدالصمد صمدي گفت:

    جا دارد از زحمات خانم سيلوانا سلمانپور شاعره گرامي اهل اوز و همشهري محترم بخاطر تهيه اين مقاله بسيار ارزشمند كه موجب سربلندي مردم اوز گرديده و انتشار اين مقاله كه در معرفي زبان يا گويش مردم اوز به مردم ايران وفارسي زبانان تاثير بسزائي دارد و وقت بسيار زيادي صرف نموده و زحمت كشيده اند صميمانه تشكر و قدرداني نمايم . با خواندن مقاله و اشاره به منابع مورد استفاده نشان از زحمات زياد در گردآوري مطالب را نشان ميدهد.
    در متن مقاله به موضوعات مختلف نوشتاري و آوانگاري و دستوري اشاره نموده است كه باز نشان از مهارت، تبحر، علاقه و تسلط كامل به زبان و گويش اوزي دارد و به موضوع مشكلات و مسائل اصولي نوشتاري و آوانگاري و دستوري بسيار مورد توجه قرارداده اند.
    اگر جسارت تلقي نشود در اين زمينه پيشنهاد مينمايم كه در اين زمينه با توجه به وجود فضاي گسترده مجازي و ديجيتالي در صورت امكان در آينده با پشتكاري دوچندان بصورتي برنامه ريزي نمايند كه اين مشكل براي علاقمندان زبان اوزي حل گردد. جهت استحضار ايشان و ساير علاقمندان موقعي در جستجوگر گوگل كلمات يا جملاتي را جستجو مينمايئم ابزار تلفظ كلمات و جملات براي هر زباني وجود دارد حال ميتوان براي كليه كلمات و عبارات گويش اوزي نيز چنين امكاناتي فراهم نمود البته مستلزم اين خواهد بود كه بر روي سي دي بصورت صوتي تصويري كليه كلمات همرا با تلفظ و نشان دادن كلمه با تلفظ صحيح ضبط گردد و فايل تهيه شده مذكور در دسترس علامندان قرار گيرد. اين اقدام بسيار لازم ميباشد زيرا در مقاله به اين معضل نيز بسيار خوب بدان اشاره نموده اند چون در غير اينصورت چند سال ديگر شايد روزي برسد كه بسياري از كلمات يا لغات اوزي فراموش شود و يا تلفظ صحيح آنها از بين برود. در اين رابطه لازم است ضمن تكميل فرهنگ غني گويش اوزي تاليف مرحوم ضيايي و همسر گرامي ايشان نسبت به تهيه فايل صوتي تصويري آن اقدام نمود هرچند اين كار بسيار زمانبر مي‌باشد اما اثري ماندگار خواهد بود. حتي ميتوان اشعار سروده شده دشت زلاوز و ساير اشعار شعراي اوزي نيز صوتي تصويري نمود . كتاب گويشهاي مرحوم محمد رفيع ضيائي و همسر محترم ايشان همانگونه كه اشاره شده است بيشتر براي حفظ و ماندگاري كلمات گويش اوزي ميباشدكه بسيار ذيقيمت و ارزشمند مي‌باشد و از كتابهاي نادر يا فرهنگ نادر گويش اوزي مي‌باشد كه تاكنون تهيه و تدوين شده است اما كمتر به مسائل دستوري كه در مقاله ذكر شده اشاره دارد ولي چنانچه ايشان در قيد حيات بودند و عمرشان طولاني تر بود حتما به اين مسئله هم توجه ميكردند. جا دارد دوباره از زحمات خوب و علمي و توجه به مسايل دستوري زبان اوزي و تهيه مقاله و شناساندن بيشتر زبان اوزي از سركار خانم سيلوانا سلمانپورتشكر نمايم كه اقدام ايشان مايه افتخار و سربلندي مردم اوز مي‌باشندو آرزوي دارم در كارشان موفق باشند و به فعاليتشان در اين زمينه ادامه دهند و شاهد انتشار اثرات بيشتري از ايشان باشيم.
    با عرض پوزش مواردي در مورد كلمات جهت آگاهي بيشتر همشهريان و در صورت تائيد خانم سلمانپور اضافه مينمايم
    در مورد كلمات گويش اوزي مورد اشاره در مقاله پيشنهاد ميشود حتي الامكان بعضا معني كاملتري نيز در
    از جمله آنها
    اَرخلوک = ارخالق كه براي بنده معني اين كلمه بخاطر نمي آورم
    اَرده- هَرده = آسیاب کردن کنجد – به نظر اينجانب ارده ميتوان كنجد آسياب شده را گويند نه اسياب كردن كنجد.
    بُنِ بلندی = بام طبقه دوم خانه- به نظر بنده بن بلندي منحصر به طبقه اول يا دوم يا طبقه خاصي نمي ‌باشد بلكه بمعني پشت بام يا آخرين طبقه مي باشد يا بعبارتي مي‌توان «« لي بو »» يا «« لي بوم »» هم بيان كرد

  2. همشهری گفت:

    از تذکرات اقای. صمدی هم تشکر میکنیم به نظر میرسد که ایشان به نکات دقیق وجالبی. اشاره میکنند که درست میباشند

  3. ناشناس گفت:

    با سلام زحملت و تلاش شاعر ارزشی ایران بانو سلمان پور قابل تقدیر است ، همت و تلاش ایشان مایه ی بقا و فرهنگ ایرانی است
    بی شک این خدمت فرهنگی بیان همت والای ایشان و علاقمندی ایشان به فرهنگ و گذشته ی این مرز و بوم است .به امید موفقیت روز افزون برای ایشان و عرض تبریک به همسر ارزشمند ایشان که در این راه یاریگری مطمئن برای ایشان بوده اند . خداوند سرزمین ما را از این آزادگان و فرهیختگان خالی نگذارد . ایرج محمدی

  4. همشهری. به. ناشناس گفت:

    با احترام. شما که. در پایان. کامنت رنام. خود. را. ایرج. محمدی. معرفی کرده اید. پس. چرا. ناشناس. و لطفا بگویید که. منظورتان. از. شاعر. ارزشی. چیست

  5. سیلوانا سلمانپور گفت:

    با سلام وسپاس از شما دوستان ارجمند که لطف کرده و در مورد این مقاله اظهار نظر فرموده اید . از بزرگواری و ابراز محبت تک تک شما عزیزان بسیار سپاسگزارم .
    لازم دانستم اجمالا توضیحاتی خدمتتان عرض کنم .
    بویژه خدمت جناب آقای عبدالصمد صمدی که ضمن تشکر از بزرگواری ایشان در تشویق و تقدیر از این کار و فعالیت های فرهنگی ، با صرف وقت نکاتی را شکافته و یا پیشنهاد داده اند .
    در مورد تهیه سی دی صوتی و تصویری و الی آخر ….از تمام واژه ها یا عبارات و اصطلاحات گویش اوزی ، گرچه کار بسیار ارزشمندی خواهد بود اما به هیچ وجه در توان یک یا دو نفر آنهم با مشغولیت های مختلف نیست بلکه نیازمند کار گروهی ویژه با امکانات گسترده ی علمی و فنی در این زمینه و البته بودجه و وقت کافی می باشد .
    من شخصا از شعرهای گویشی خود که در کتاب سرود دشت زلاوز چاپ شده اند ، سی دی تهیه کرده ام که در سال ۲۰۱۳ در برنامه گرامیداشتی که همشهریان ارجمند در امارات برایم برگزار نمودند رونمایی و توزیع شد و همراه با کتاب سرود دشت زلاوز نیز توزیع شده و خواهد شد ، اما بصورت مستقل نیز در دسترس علاقمندان قرار دارد .
    در مورد کتاب ارزشمند ” گویش اوزی ” حاصل تلاش شادروان ضیایی و همسر ارجمندشان خانم انصاف پور ، باید عرض کنم بسیار جامع و کامل نکات دستوری گویش اوزی را نوشته اند . چیزی که تا کنون سابقه نداشته است .
    اما مشکل نگارش واژه ها ی اوزی یا هر گویش دیگری ، مشکل تمام شاعران و نویسندگان گویش های مختلف و در این مبحث ، گویش اوزی می باشد .
    کلا واکه های مورد نیاز ما در حروف الفبای فارسی موجود نیست و بویژه در چند حرف ، همگی با مشکل نگارش به دقیق ترین یا نزدیک ترین حالت به تلفظ درست و تسهیل خوانش برای مخاطبین روبرو هستیم و با وجود نظرسنجی و مشورت با چند زبانشناس ، متاسفانه تنها راه حل، همان آوا نگاری بر اساس الفبای بین المللی می باشد و در نگارش با حروف الفبای فارسی اختیارات ما انتخاب علاماتی قراردادی است و بس ! آنچه هر یک از ما به تنهایی و با فکر و سلیقه خود انجام داده ایم .
    در مورد معنی واژه ها ، همانطور که عرض کرده بودم انتخاب واژه ها بوسیله دکتر النا مولچانوا و بر اساس نظر ایشان صورت گرفته است .
    از آنجاییکه ایشان کتاب را در اختیار داشتند و مستقیما معانی را از فارسی به روسی ترجمه می کردند و نیز با توجه به زمان محدود سخنرانی ، تنها ( ۱۵ ) دقیقه برای هر سخنران ، من فقط اولین جمله از معنی نوشته شده در کتاب را نوشتم و نیازی به توضیح بیشتر به فارسی نبود ، هرچند در کتاب معنای کلمات بسیار دقیق و مفصل نوشته شده است و خانم دکتر مولچانوا نیز معنی دقیقی از هر واژه به زبان روسی ارائه داده اند . من و خانم دکتر بارها با تماس تلفنی مباحث و موارد مختلف مخصوصا واژه ها را مورد بحث و بررسی قرار داده بودیم تا ایشان مفهوم و تلفظ دقیق واژه ها را بدانند .
    مثلا برای واژه ” چاه و گاله ” و چگونگی عملکرد آن بر اساس تصویرهایی که در کتاب بود بیش از نیم ساعت تلفنی صحبت کرده ایم .
    جهت پاسخ به مثالهای شما نیز باید عرض کنم :
    ارخلوک = نیم تنه ای که روی لباس محلی می پوشیدند ، چیزی شبیه “سده ری ” اما بدون آذین های آن و معمولا نیم آستین که مورد استفاده روزانه قرار می گرفت .
    ارده _ هرده = همان آسیاب کردن کنجد است برای تهیه ارده ، با توضیحات مفصل در کتاب .
    احتمالا شما ” هرده ” را نیز با همان ” ارده ” یکی دانسته اید ، چون برخی از همشهریان چنین تلفظ می کنند .در اینجا ” هرده ” به معنی آسیاب کردن است .مثلا : گانام هرده = آسیاب کردن گندم .
    در مورد ” بن بلندی ” با شما موافقم .
    با سپاس مجدد از حسن نظر و لطف شما
    با تشکر از بزرگواری جناب آقای ایرج محمدی و خانم یا آقای ارجمند همشهری و پرسش ایشان
    باید عرض کنم :
    آقای ایرج محمدی از ادبا و شعرای ارجمند عشایر هستند که در دوران تحصیلم در دبیرستان عشایری شیراز هم دبیرستانی بوده ایم و چندی نیز در امارات شاهد فعالیت های ادبی فرهنگی من بوده اند که از سر لطف بزرگواری کرده و در اینجا ابراز نظر فرموده اند و احتمالا مجددا به این صفحه باز نگشته اند که به پرسش شما پاسخ دهند .
    البته این حدس من است ، گرچه صد در صد مطمئن نیستم . شاید هم تشابه اسمی باشد .
    بهر حال از دقت و توجه شما بسیار سپاسگزارم .
    و البته از جناب آقای ابراهیم احمدی که این امکان را فراهم آورده اند تا بتوانیم باهم تبادل نظر نماییم ، بی نهایت ممنونم .
    پیروز و تندرست و سربلند باشید .

    • عبدالصمدصمدی گفت:

      از سرکار شاعره گرامی خانم سیلوانا سلمانپور که با حوصله و دقت نظرات بنده و سایر دوستان و خوانندگان محترم را مطالعه و توضیحات لازم را ارائه نموده اند سپاسگزارم، برایشان سربلندی و موفقیت بیشتر آرزو مینمایم.

نظر سنجی
Sorry, there are no polls available at the moment.
آخرین نظرات
  • اقای احمدی عزیز چه خبر خوشی در اوز همه خبرها مربوط به کتاب وکتابخانه ونمایشگاه وموزه است خبر خوش زمانی است که در اوز کارخانه وگارگاه تولیدی ورونق اقتصادی ایجاد شود...
    همشهری از بندر در مطلب: خبری خوش:موزه مردم شناسی اوز به عنوان موزه برتر کشور معرفی شد
  • با سلام طنز به اصطلاح ادبی به نوع ویژه ای از ژانر  ادبی گفته می شود که به گونه ی نظم ویا نثر به نا رسایی های نا پسند اجتماعی  ، فساد اداری ، سیاسی وحتی اندیشه های فلسفی ت...
    مسلط در مطلب: برداشتی آزاد از اجرای تئاتر کله پوکها در اوز
  • امیدوارم قبل از نظر دادن در مورد یک نمایشنامه مطالاعاتی راجع به علم تئاتر و بازیگری داشته باشیم و ملاک فقط ادای صحبت نباشد این که فقط بدانیم نمایشنامه از کدام کشور و از ک...
    منتقد در مطلب: برداشتی آزاد از اجرای تئاتر کله پوکها در اوز
  • نظرتان کاملا درست است. درموزه های. خصوصی. امتیاز. انها متقلق به شخص خصوصی است وایشان. کلیه اختیارات وامتیازات انرا. داراست ودرحال حاضر هم. از طرف اداره گردشگری ومیراث فره...
    درپاسخ. همشهری در مطلب: خبری خوش:موزه مردم شناسی اوز به عنوان موزه برتر کشور معرفی شد
  • سوال همشهري درست است افراديكه وسايل شخصي قديمي خودشان از پستوها و انباري امن خانه خود بيرون آورده و در اختيار موزه گذاشته شده يا اهدا نموده اند اگر بهر عنوان موزه مورد دس...
    در مطلب: خبری خوش:موزه مردم شناسی اوز به عنوان موزه برتر کشور معرفی شد
  • با وحدت و همدلي و كمك به اعضاي شوراي شهر و صبر و شكيبائي از اقدامات دشمن شاد كن خوداري شود تا اعضاي شوراي شهر دلگرم شده و سرمشقي براي جوانان علاقمند و پرشور و اينده ساز م...
    همشهري در مطلب: یک سال گذشت، یادش به خیر ۳۰ اردیبهشت ۹۶
  • در تائيد نظر آقاي فرهاد ابراهيم پور ، مردم دلسوز، آگاه و شرافتمند اوز، اعضاي شوراي شهر و فضاي مجازي سعي نمايند به آتش اختلافات ميان اعضاي شوراي شهر (البته اگر اختلاف باشد...
    در تائيد نظر آقاي فرهاد ابراهيم پور در مطلب: یک سال گذشت، یادش به خیر ۳۰ اردیبهشت ۹۶
  • ضمن تبریک بخاطر کسب این موفقیت. یک سوال پیش می آید در عنوان"موزه برگزیده در میان موزه های خصوصی انتخاب گردیده است." یک نکته وجود دارد منظور از "در میان موزه های خصوصی " چ...
    همشهری در مطلب: خبری خوش:موزه مردم شناسی اوز به عنوان موزه برتر کشور معرفی شد
  • کسی از اینکه ریس شورا. زن. ویا مرد باشد گله. ویا حرفی. ندارد. مهم. مدیرین. وهماهنگی. کردن. یک فرد. در شورا. ویا در هر. اداره. ای است. شورای فعلی تا کنون. نتوانسته عملکرد....
    اوزی. از بندر. به اقای. ابراهییم پور در مطلب: یک سال گذشت، یادش به خیر ۳۰ اردیبهشت ۹۶
  • اما در مورد شورای اسلامی شهر اوز بر کسی پوشیده نیست و حتی اعضای خود شورای نیز بران واقف هستند که هماهنگی و گاه مشارکت فکری در شورای شهر اوز وجود دارد و بعد از حدود یکسال...
    فرهاد ابراهیم پور در مطلب: یک سال گذشت، یادش به خیر ۳۰ اردیبهشت ۹۶